Брестводоканал

Адным з ключавых напрамкаў сацыяльна-эканамічнай стратэгіі беларускай дзяржавы застаецца развіццё вёскі і аграрнай вытворчасці. Гэта не проста галіна эканомікі. Гэта аснова харчовай бяспекі. І ў сучасных умовах уплыў аграрнай галіны на стабільнае развіццё нашай краіны толькі ўзрастае.

Якасць харчавання – адна з найважнейшых умоў дабрабыту кожнага беларуса. А сельская гаспадарка – шматфункцыянальная галіна, якая стымулюе развіццё цэлага шэрагу сумежных сфер. Як адзначыў Кіраўнік дзяржавы А. Г. Лукашэнка, адзін чалавек у сельскай гаспадарцы забяспечвае працай ад 7 да 10 чалавек у горадзе – гэта і харчовая прамысловасць, і гандаль, і грамадскае харчаванне, і машынабудаванне, і навука.

Беларуская мадэль: свая зямля – свой хлеб

Беларуская мадэль харчовай бяспекі грунтуецца на простым, але мудрым прынцыпе: забяспечваць сябе за кошт уласнай вытворчасці.

Той факт, што аб'ёмы вытворчасці па шэрагу пазіцый значна перавысілі ўнутраныя патрэбы, дазволіў Беларусі ўвайсці ў лік вядучых сусветных экспарцёраў харчавання.

 Беларусь сярод іншых краін свету ўваходзіць у топ-5 па пастаўках малочнай прадукцыі і топ-15 па экспарце мяса птушкі, ялавічыны і каўбасных вырабаў.

Доля нашай краіны ва ўзаемным гандлі Еўразійскага эканамічнага саюза харчовымі таварамі штогод перавышае 40%.

Беларусь ажыццяўляе пастаўкі харчовай прадукцыі больш чым у 115 краін свету. З іх каля 67% прыпадае на 75 расійскіх рэгіёнаў. Найбуйнейшым пасля Расіі партнёрам у ЕАЭС са стабільным штогадовым ростам попыту з'яўляецца Казахстан. Галоўным рынкам «далёкай дугі» выступае Кітай. Беларуская «малочка» дамінуе ў імпарце Узбекістана і Таджыкістана, шырока прадстаўлена ў Азербайджане, Арменіі, Грузіі, Кыргызстане. Растуць пастаўкі ў краіны Блізкага Усходу. Экспарт у Афрыку за апошнія 5 гадоў вырас больш чым у 3,3 раза (Алжыр, Егіпет, Гана, Зімбабвэ).

 Даведачна:

Тэмп росту экспарту харчовых тавараў і сельскагаспадарчай сыравіны за 2025 год у параўнанні з 2020 годам склаў 176%. Па выніках 2025 года экспарт харчовых тавараў і сельскагаспадарчай сыравіны дасягнуў рэкорднага паказчыка – 10 млрд долараў ЗША, або 118% да ўзроўню 2024 года. Прырост валютнай выручкі склаў 1,6 млрд долараў ЗША.

Сістэма забеспячэння нацыянальнай харчовай бяспекі Беларусі выбудавана збалансавана і прадумана: унутраны харчовы рынак краіны і ўласны спажывец маюць безумоўны прыярытэт. Асноўнымі паказчыкамі якасці і даступнасці прадукцыі з'яўляюцца высокі ўзровень спажывання на душу насельніцтва і павелічэнне долі айчынных тавараў у рознічным тавараабароце.

Даведачна:

Паводле даных Белстата, у 2025 годзе фактычнае спажыванне прадуктаў харчавання першай неабходнасці ў Беларусі (у сярэднім на душу насельніцтва за год) паказала, што беларусы аддаюць перавагу мясу і мясапрадуктам, яйкам і бульбе, а садавіны і ягад спажываюць значна менш.

Амаль па ўсіх асноўных прадуктах харчавання попыт пакупнікоў практычна цалкам задавальняецца за кошт прадукцыі беларускіх вытворцаў.

Даведачна:

Беларускія прадукты з найбольшай доляй рэалізацыі ў гандлёвых арганізацыях краіны: сметанковае масла і яйкі – 100%; мяса і мясныя прадукты – 99,5%; цукар – 99,3%; сыры – 96,6%; мука – 95,2%; бульба – 90,5%.

Па іншых катэгорыях долю рынку ўдалося істотна павялічыць у выніку сур'ёзнай работы па ўдасканаленні інфраструктуры захоўвання, а таксама нарошчванні аб'ёмаў вытворчасці і пашырэнні асартыменту прадукцыі.

Даведачна:

Напрыклад, за перыяд з 2021 па 2025 год доля рэалізаванай айчыннай прадукцыі павялічылася па наступных пазіцыях: яблыкі – каля 32%; фруктовыя і агароднінныя сокі – 14,8%; агуркі – каля 14%; таматы – 13,7%; морква – 7%.

Папулярнасці беларускіх прадуктаў як унутры краіны, так і на замежных рынках садзейнічае тое, што яны вырабляюцца ў адпаведнасці са строгімі дзяржаўнымі стандартамі (ДАСТамі), якія гарантуюць натуральнасць, высокую якасць і традыцыйны смак. «Беларускае – значыць якаснае» – гэтае выслоўе стала вядомым слоганам і ўстойлівым брэндам, які адлюстроўвае бездакорную рэпутацыю тавараў, што вырабляюцца ў нашай краіне.

Дзяржаўнае рэгуляванне цэн на асноўныя прадукты харчавання абараняе кашалькі грамадзян ад інфляцыйных шокаў, якія скалынаюць эканомікі іншых краін.

Даведачна:

Паводле ацэнак МАРГ, заснаваных на статыстычных даных суседніх дзяржаў, сярэднія рознічныя цэны на прадукты харчавання першай неабходнасці ў Польшчы, Літве і Латвіі прыкметна перавышаюць беларускія (у пераліку па курсе Нацыянальнага банка за жнівень 2026 года). У прыватнасці, малако, тварог, сыр, ялавічына, замарожанае рыбнае філе, пшанічны хлеб, мука, рыс, грэчка і макаронныя вырабы абыходзяцца жыхарам гэтых краін у 1,5–2,5 раза даражэй.

Такі ўзровень харчовай бяспекі цалкам адпавядае прынцыпам сацыяльна арыентаванай рыначнай эканомікі і на практыцы пацвярджае жыццяздольнасць і эфектыўнасць беларускай мадэлі.

Аграпрамысловы комплекс – аснова дабрабыту

Аграпрамысловы комплекс – найважнейшы сектар эканомікі нашай рэспублікі, на долю якога прыпадае амаль 12% ВУП краіны. Сельская гаспадарка і перапрацоўчая прамысловасць вызначаюць узровень дабрабыту насельніцтва і забяспечанасць харчаваннем.

За апошнія 30 гадоў ураджайнасць збожжавых і зернебабовых культур вырасла амаль у 2 разы, агародніны – больш чым у 2 разы, цукровых буракоў – у 2,5 раза. Малака цяпер вырабляюць амаль у 2 разы больш, чым у 1995 годзе, а сярэдні надой на адну карову павялічыўся амаль у 3 разы.

 Вытворчасць прадукцыі (малака, жывёлы на адкорме, птушкі, збожжа, рапсу і буракоў) у сельскагаспадарчых арганізацыях і сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках у 2025 годзе вырасла амаль да 109% у параўнанні з папярэдняй пяцігодкай. Выпуск гатовай прадукцыі таксама павялічыўся: суцэльнамалочных прадуктаў – да 113,1%, каўбасных вырабаў – да 120,5%, а сыроў і сметанковага масла – да 132%.

У Беларусі рэалізуецца комплекс мер па развіцці фермерскіх гаспадарак. На пачатак 2026 года ў краіне дзейнічала 3 799 такіх гаспадарак, 3 323 з якіх займаліся сельскагаспадарчай дзейнасцю. Гэта амаль на 10% больш у параўнанні з 2020 годам. Пры гэтым плошча іх сельскагаспадарчых угоддзяў павялічылася на 26,4%.

Асноўны напрамак дзейнасці – раслінаводства. На яго долю прыпадае больш за 90% усёй прадукцыі, што вырабляецца фермерамі. Сярод папулярных культур – збожжавыя, бульба, агароднінныя і пладова-ягадныя культуры. У апошнія гады актыўна развіваецца вытворчасць трускаўкі і буякоў. Набірае папулярнасць вырошчванне маліны. У жывёлагадоўлі асноўнымі напрамкамі з'яўляюцца вытворчасць малака і сыроў.

Навука на службе ў зямлі

Доля айчыннай сельскагаспадарчай тэхнікі на палях сёння складае больш за 90%. Дзякуючы выпуску энерганасычанай і шыроказахопнай тэхнікі агульны яе парк (у тым ліку трактароў і камбайнаў) скараціўся ў некалькі разоў, а эфектыўнасць работы павысілася.

У 2026 годзе на палях рэспублікі вырошчвалася каля 146 сартоў сельскагаспадарчых раслін, створаных у навуковых арганізацыях Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (далей – НАН Беларусі).

 Створаны асартымент агароднінных культур айчыннай селекцыі. На 2026 год для прафесійнай агароднінаводчай вытворчасці ў Дзяржаўны рэестр уключаны 102 сарты і 37 гібрыдаў па 34 відах агароднінных культур.

Навукова-практычным цэнтрам НАН Беларусі па жывёлагадоўлі на пастаяннай аснове праводзяцца даследаванні па адным з найважнейшых напрамкаў у жывёлагадоўлі – селекцыйна-племянной рабоце.

Укараненне навуковых распрацовак у практыку дазваляе забяспечыць інтэнсіўнае размнажэнне жывёл з высокай генетычнай каштоўнасцю па ўсёй рэспубліцы. Беларускія вучоныя ўнеслі важкі ўклад у забеспячэнне няўхільнага паступальнага росту вытворчасці малака ў краіне, нягледзячы на некаторае скарачэнне маткавага пагалоўя.

Выведзены канкурэнтаздольныя нацыянальныя пароды свіней, якія характарызуюцца высокай прадукцыйнасцю.

Развіццё жывёлагадоўлі немагчыма без ветэрынарнага забеспячэння як на кожнай асобнай ферме, так і ў краіне ў цэлым.

Даведачна:

У Дзяржаўным рэестры Беларусі зарэгістравана больш за 2,5 тыс. ветэрынарных прэпаратаў, з іх 74,6% – айчыннай вытворчасці, у тым ліку 20,2% прыпадае на вакцыны і сыроваткі.

Аднак у птушкагадоўчай і свінагадоўчай галінах доля імпартных біялагічных ветэрынарных прэпаратаў складае адпаведна 94% і 86%, што ставіць перад беларускімі вучонымі сур'ёзныя даследчыя задачы.

Харчовая прамысловасць: ад малака да дзіцячага харчавання

Выкарыстанне мікрабіялагічных і біяхімічных метадаў дазваляе ўдасканальваць смакавыя характарыстыкі прадуктаў, павышаць іх якасць і бяспеку, распрацоўваць прадукты новага пакалення – узбагачаныя прабіётыкамі, прэбіётыкамі, вітамінамі і іншымі біялагічна актыўнымі кампанентамі, здольнымі мэтанакіравана падтрымліваць здароўе спажыўцоў.

Беларускія навуковыя распрацоўкі шырока прадстаўлены ў малочнай прамысловасці. Навуковыя даследаванні, якія праводзяцца ў галіне глыбокай перапрацоўкі малочнай сыравіны, дазваляюць айчынным вытворцам выпускаць канкурэнтаздольную прадукцыю з зададзенымі ўласцівасцямі, што робіць здаровае харчаванне даступным для шырокіх слаёў насельніцтва.

Асобным самастойным напрамкам выступае стварэнне спецыялізаванай прадукцыі для дзіцячага харчавання.

 Даведачна:

На ўнутраным рынку прадстаўлена прадукцыя беларускай вытворчасці для дзяцей як ранняга, так і дашкольнага і школьнага ўзросту. Асартымент дастаткова шырокі і ўключае вараную каўбасу, сасіскі, паштэт, вяндліну, пельмені, мясны пудынг, натуральныя паўфабрыкаты з мяса птушкі і субпрадукты для дзіцячага харчавання, малако, ёгурты, малочныя кактэйлі, тварог і тварожныя дэсерты.

Развіваецца і сегмент дыетычнага і прафілактычнага харчавання, арыентаваны на такія катэгорыі спажыўцоў, як людзі з непераноснасцю лактозы, асобы, якія маюць патрэбу ў лячэбным харчаванні, а таксама спажыўцы прадуктаў са зніжаным утрыманнем цукроў і тлушчаў.

Даведачна:

Айчынная прадукцыя прадстаўлена перш за ўсё нізкалакактознымі і безлактознымі малочнымі прадуктамі, асартымент якіх пастаянна пашыраецца. Так, калі ў 2022 годзе такая прадукцыя была прадстаўлена пераважна пітным малаком і кефірам, то ўжо да 2025 года на 11 беларускіх прадпрыемствах было асвоена вытворчасць 12 відаў безлактозных малочных прадуктаў і аднаго віду з нізкім утрыманнем лактозы.

Фарміруецца сістэма персаналізаванага харчавання, якая забяспечвае фізічную і эканамічную даступнасць шырокага асартыменту высакаякасных адаптаваных прадуктаў для розных груп насельніцтва.

Укараненне рапсавага алею ў кандытарскую прамысловасць дазволіла ў 1,5–2 разы зменшыць колькасць шкодных насычаных тлушчаў (напрыклад, маргарыну) ў выпечцы (СП ААТ «Спартак» па гэтай тэхналогіі выпускае печыва, якое актыўна экспартуецца ў дзясяткі краін, у тым ліку ў Кітай, Расійскую Федэрацыю, Латвію, Манголію).

У краіне створаны тэхналогіі квашання і ферментацыі агародніны і садавіны з дапамогай чыстых культур малочнакіслых бактэрый, электрамембранныя тэхналогіі ачысткі ў цукровай галіне, распрацавана і ўкараняецца арыгінальная паточная тэхналогія шокавай замарозкі садавіны і агародніны, якая дазваляе захоўваць натуральную клетачную структуру, вітаміны і форму прадукцыі (пры гэтым агульная бактэрыяльная абсямененасць беларускай прадукцыі на 30% ніжэйшая, чым у імпартных аналагаў, а цана – на 10–15% ніжэйшая. Гэта дазволіла заняць нішу паўфабрыкатаў для школьных сталовых).

Адносна новым з'яўляецца сегмент прадукцыі для харчавання спартсменаў і людзей з павышанай фізічнай нагрузкай.

Даведачна:

Ён прадстаўлены такімі айчыннымі прадуктамі, як кісламалочны напой, узбагачаны вітамінамі B6 і D3, карыснымі лактобактеріямі без дабаўлення цукру, высокабялковы кефірны напой з прабіётыкамі, абястлушчаны кісламалочны напой з высокім утрыманнем бялку, сыроватачны пратэін, сухі спецыялізаваны напой для харчавання спартсменаў, гематаген, пратэінавыя кашы з малаком.

Уборачная кампанія 2026 года: бягучыя вынікі і прагноз

(Увазе выступоўцаў: у гэтым раздзеле рэкамендуецца прыводзіць актуальную інфармацыю па рэгіёне).

Уборачная кампанія 2026 года ўступіла ў завяршальную стадыю. Ужо сёння можна з упэўненасцю сказаць: беларускія хлебаробы зноў не падвялі.

Па стане на пачатак лістапада 2026 года ў сельскагаспадарчых арганізацыях і сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках Беларусі намалочана больш за 11 млн т збожжа з улікам рапсу і кукурузы (працягваецца даўборка кукурузы на зерне; уборка насення рапсу завершылася яшчэ ў верасні са значным прыростам у параўнанні з 2025 годам).

Унутраныя патрэбы краіны складаюць 7 млн т.

Даведачна:

У Мінскай вобласці намалочана 3 млн 18 тыс. т, Гродзенскай – 2 млн 195 тыс. т, Брэсцкай – 2 млн 24 тыс. т, Магілёўскай – 1 млн 367 тыс. т, Гомельскай – 1 млн 293 тыс. т, Віцебскай – 1 млн 150 тыс. т.

Уборка бульбы ў дзяржаўным сектары завершана на 95–97% плошчаў, аднак ужо перавышаны выніковы паказчык за ўвесь 2025 год (735 тыс. т у 2026 годзе і 675 тыс. т у 2025 годзе), што павінна забяспечыць бесперабойныя пастаўкі ў гандлёвую сетку да наступнага сезона.

Ураджай грэчкі прыкладна адпавядае аб'ёмам, сабраным у 2025 годзе (каля 50 тыс. т). Пасля перапрацоўкі будзе атрымана каля 30 тыс. т грэцкіх круп пры гадавой патрэбе ўнутранага рынку Беларусі прыкладна ў 22–25 тыс. т.

Цукровыя буракі выкапаны з 84% плошчаў. Ураджайнасць і цукрыстасць дазваляюць прагназаваць дасягненне паказчыкаў 2025 года па вытворчасці цукру (прыкладна 660–700 тыс. т цукру пры гадавой ёмістасці ўнутранага рынку ў 360–380 тыс. т).

Аграрыі завяршаюць уборку так званага «баршчовага набору» (апошняй з палёў традыцыйна ўбіраюць познюю капусту). Фактычны збор па ключавых пазіцыях «баршчовага набору» сёлета перавышае леташнія паказчыкі і дазваляе гарантавана выканаць дзяржзаказ па фарміраванні стабілізацыйных фондаў на міжсезонны перыяд 2026/2027 года ў аб'ёме больш за 165 тыс. т.

Акрамя стандартнага набору (бульба, капуста, цыбуля, буракі, морква і яблыкі), у абавязковыя аб'ёмы захоўвання на гэты сезон упершыню ўключаны айчынныя агуркі і таматы, вырашчаныя ва ўмовах абароненага грунту, каб мінімізаваць зімовы імпарт і забяспечыць даступныя цэны для насельніцтва.

 Гэтага аб'ёму з лішкам дастаткова для бесперабойнага забеспячэння гандлёвых сетак і сацыяльных устаноў (школ, бальніц, дзіцячых садкоў) у зімова-вясновы перыяд.

Плошчы, занятыя кармавымі культурамі, убраны на 88–98% (у залежнасці ад культуры). У разліку на адну ўмоўную галаву для грамадскага пагалоўя ўжо назапашана больш за 33 цэнтнеры кармавых адзінак, дзве трэці з якіх складаюць менавіта травяныя кармы. Гэта дазваляе гаспадаркам упэўнена ўступаць у зімова-стойлавы перыяд.

У сельскагаспадарчых арганізацыях выраблена на 5% больш жывёлы і птушкі (у жывой вазе), чым у студзені–верасні 2025 года, малака – на 2,8% больш, яек – на 1,5% больш.

На думку экспертаў, ужо дасягнутыя вынікі з улікам прагнозаў дазваляюць цалкам задаволіць унутраныя патрэбы і сфарміраваць базу для рэалізацыі экспартнага патэнцыялу. Пастаўкі харчовай прадукцыі за межы краіны ў 2026 годзе могуць дасягнуць рэкордных 11 млрд долараў ЗША, што станоўча паўплывае на сацыяльна-эканамічнае развіццё краіны ў цэлым.

«Дажынкі» – 30 гадоў жывой традыцыі

Вынікі ўборачнай кампаніі 2026 года – гэта не проста лічбы ў справаздачах, а вынік самаадданай працы беларускіх аграрыяў, якую па традыцыі ўшаноўваюць падчас фестываляў-кірмашоў «Дажынкі». Сімвалічна, што сёлета нацыянальнай традыцыі споўнілася 30 гадоў.

За тры дзесяцігоддзі свята настолькі трывала ўвайшло ў жыццё рэспублікі, што сёння ўспрымаецца як векавы звычай. Гэта падкрэслівае нязменнасць дзяржаўнага курсу на падтрымку чалавека працы на зямлі і захаванне глыбокай павагі да хлебаробскіх традыцый, якія спрадвеку аб'ядноўвалі Беларусь.

Увазе выступоўцаў: у гэтым раздзеле рэкамендуецца прыводзіць актуальную інфармацыю па рэгіёне адносна перадавікоў-хлебаробаў, працоўных дынастый, маладых экіпажаў.

Неабходна абавязкова звярнуць увагу на павышэнне прэстыжу працы на зямлі і на тое, што для гэтага робіцца, у тым ліку ў плане ўзмацнення прафарыентацыйнай работы. Прэзідэнт паставіў задачу вяртаць людзей у вёскі. Якія ўмовы для гэтага ўжо створаны?

* * * *

Вынікі ўборачнай кампаніі 2026 года, якая забяспечыла намалот больш за 11 млн т збожжа з улікам рапсу і кукурузы, а таксама прагназуемы рэкордны экспарт наглядна сведчаць: беларуская мадэль развіцця сельскагаспадарчай галіны цалкам адбылася. Яна не толькі гарантуе поўную незалежнасць ад сусветнай кан'юнктуры, але і забяспечвае высокія сацыяльныя стандарты, стабільнасць цэн, даступнасць якасных прадуктаў для здаровага харчавання грамадзян і ўстойлівае развіццё беларускай вёскі.

Пры гэтым галоўным прыярытэтам – а як ужо прынята лічыць за мяжой, беларускім брэндам – застаецца якасць. Як падкрэсліў Кіраўнік дзяржавы А. Г. Лукашэнка, гэта фундаментальнае патрабаванне часу: «Ні ў якім разе не зніжай якасць. Якасць усё роўна возьме сваё. Людзі хочуць якасны тавар, асабліва прадукты харчавання» (рабочая паездка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А. Г. Лукашэнкі ў Мінскі раён, 12 кастрычніка 2026 года).

І мы, беларусы, чуем гэтае патрабаванне. І выконваем яго. Кожны дзень. На кожнай раллі, на кожнай ферме, на кожным заводзе. Таму што беларускі каравай – гэта не проста хлеб. Гэта наша гонар, наша сіла і наша будучыня.

 

(для прадстаўнікоў інтэлігенцыі)

 

Калі мы з вамі пачнём вызначаць ключавыя напрамкі сацыяльна-эканамічнай стратэгіі беларускай дзяржавы, то хутка ўбачым або самі прыйдзем да непазбежнай высновы: адным з такіх напрамкаў з'яўляецца развіццё вёскі і аграрнай вытворчасці. Бо гэта аснова харчовай бяспекі краіны. А яна, у сваю чаргу, з'яўляецца найважнейшым складнікам нацыянальнай бяспекі ў цэлым.

Як раней бралі крэпасці і цэлыя гарады? Абкладалі іх аблогай і перакрывалі доступ да харчавання. Калі людзі ўнутры пачыналі есці, як кажуць, усё, што траплялася пад руку, іх здольнасць супраціўляцца ворагу звычайна хутка заканчвалася.

І хоць гісторыя, здавалася б, рухаецца наперад, сёння харчаванне зноў усё часцей становіцца зброяй. Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Г. Лукашэнка, выступаючы 3 красавіка 2018 года на рэспубліканскім семінары-нарадзе па пытаннях развіцця вёскі і павышэння эфектыўнасці аграрнай галіны, адзначыў: *«Сельскагаспадарчая вытворчасць ужо даўно выйшла за рамкі яе разгляду выключна як часткі эканомікі. Харчаванне – гэта палітыка, і ўнутраная, і знешняя. Таму стаўка на развіты аграрны сектар як на адзін з прыярытэтаў развіцця краіны яшчэ на світанку нашай незалежнасці была правільнай. Цяпер ужо ніхто з гэтым не спрачаецца. Ад стану спраў у аграпрамысловым комплексе шмат у чым залежаць дабрабыт і сацыяльна-палітычная стабільнасць у краіне».

Даведачна:

Паводле даных Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі ААН (ФАО), сусветны харчовы рынак сёння знаходзіцца ў крызісным стане: 266 млн чалавек у 47 краінах сутыкаюцца з вострым голадам, сотні мільёнаў пакутуюць ад хранічнага недаядання. Пры гэтым з 2022 па 2025 год аб'ёмы экстранай харчовай дапамогі скараціліся на 60%, цэны на ўгнаенні і гаруча-змазачныя матэрыялы значна выраслі, а рост выдаткаў фермераў нават у развітых краінах наблізіўся да крытычных паказчыкаў.

У сучасных умовах уплыў аграрнай галіны на стабільнае развіццё Рэспублікі Беларусь узрастае. Адбываецца гэта і таму, што з кожным годам растуць нашы патрабаванні да якасці харчавання, а сельская гаспадарка становіцца ўсё больш шматфункцыянальнай.

Як адзначыў Кіраўнік дзяржавы А. Г. Лукашэнка, адзін чалавек у сельскай гаспадарцы забяспечвае працай ад 7 да 10 чалавек у горадзе (садзейнічае развіццю шэрагу сумежных сфер – харчовай прамысловасці, гандлю, грамадскага харчавання, машынабудавання і навукі).

Больш за тое, без дасягнення харчовай бяспекі не можа быць і гаворкі пра суверэннае, незалежнае развіццё дзяржавы. Вось чаму гэтае пытанне настолькі важнае для нас, беларусаў, і для нашай Беларусі.

Забеспячэнне харчовай бяспекі

Беларуская мадэль харчовай бяспекі зыходзіць з неабходнасці ва ўсіх магчымых выпадках абапірацца на ўласную вытворчасць. Прыклад ва ўсіх перад вачыма: многія памятаюць, як нашы суседзі казалі: маўляў, навошта развіваць авіябудаванне, калі пры неабходнасці ўсё можна купіць. Насталі часы санкцый – і ніхто нічога не прадае.

А самім усё рабіць з нуля – і доўга, і дорага, ды яшчэ невядома, ці дазволяць гэта зрабіць.

У Беларусі наша задача заключаецца ў наступным: незалежна ад змен знешняй кан'юнктуры гарантаваць забеспячэнне ўласнага насельніцтва неабходным (і не мінімальным, а аптымальным) наборам прадуктаў харчавання.

Паводле ацэнак Еўразійскай эканамічнай камісіі, мы ўжо дасягнулі 95-працэнтнага ўзроўню забяспечанасці сельскагаспадарчай прадукцыяй і харчаваннем уласнай вытворчасці.

Даведачна:

У тым ліку:

– па малацэ і малочнай прадукцыі – каля 300%;

– па мясе і мясной прадукцыі – каля 140%;

– па яйках – больш за 130%;

– па агародніне і бульбе – больш за 101%.

Па шэрагу пазіцый аб'ёмы вытворчасці значна перавысілі ўнутраныя патрэбы, што дазволіла Беларусі ўвайсці ў лік вядучых сусветных экспарцёраў харчавання.

Даведачна:

Беларусь займае стабільна высокія пазіцыі на сусветным рынку:

– уваходзіць у топ-5 па пастаўках малочнай прадукцыі;

– уваходзіць у топ-15 па экспарце мяса птушкі, ялавічыны і каўбасных вырабаў.

Доля нашай краіны ва ўзаемным гандлі харчовымі таварамі на рынку Еўразійскага эканамічнага саюза штогод перавышае 40%.

Беларусь ажыццяўляе пастаўкі харчовай прадукцыі больш чым у 115 краін свету.

Тэмп росту экспарту харчовых тавараў і сельскагаспадарчай сыравіны за 2025 год у параўнанні з 2020 годам склаў 176%. Па выніках 2025 года экспарт харчовых тавараў і сельскагаспадарчай сыравіны дасягнуў рэкорднага паказчыка – 10 млрд долараў ЗША, або 118% да ўзроўню 2024 года. Прырост валютнай выручкі склаў 1,6 млрд долараў ЗША.

Пры гэтым напаўненне ўнутранага рынку мае для нас безумоўны прыярытэт, а паказчыкамі якасці і даступнасці прадукцыі з'яўляюцца высокі ўзровень спажывання на душу насельніцтва і павелічэнне долі айчынных тавараў у рознічным тавараабароце.

Даведачна:

Паводле даных Белстата за кастрычнік 2026 года, фактычнае спажыванне асноўных прадуктаў харчавання ў Беларусі (у сярэднім на душу насельніцтва за год) у параўнанні з медыцынскімі нормамі склала:

– мяса і мясапрадукты – вышэй за норму;

– яйкі – вышэй за норму;

– агародніна і бахчавыя культуры – адпавядае рэкамендацыям;

– малако і малочная прадукцыя – каля нормы;

– бульба – вышэй за норму, але назіраецца зніжэнне спажывання (станоўчая тэндэнцыя);

– садавіна і ягады – ніжэй за норму (не звязана з недахопам прапановы).

Амаль па ўсіх асноўных прадуктах харчавання попыт пакупнікоў практычна цалкам задавальняецца за кошт прадукцыі беларускіх вытворцаў.

Даведачна:

Беларускія прадукты з найбольшай доляй рэалізацыі ў гандлёвых арганізацыях краіны:

– сметанковае масла – 100%;

– яйкі – 100%;

– мяса і мясныя прадукты – 99,5%;

– цукар – 99,3%;

– сыры – 96,6%;

– мука – 95,2%;

– бульба – 90,5%.

Паводле даных Белстата, у студзені–чэрвені 2026 года ўдзельная вага продажу айчынных харчовых тавараў склала больш за 75%.

Даведачна:

Для абароны ўнутранага рынку ў міжсезонны перыяд 2026/2027 года сфарміраваны стабілізацыйныя фонды плодаагародніннай прадукцыі ў аб'ёме 165,5 тыс. т (у тым ліку 59,6 тыс. т бульбы і 27 тыс. т яблыкаў).

Здаровае харчаванне могуць сабе фінансава дазволіць 99% жыхароў Рэспублікі Беларусь. Гэта, у тым ліку, вынік сацыяльнай цэнавай палітыкі, калі дзяржаўнае рэгуляванне цэн на асноўныя прадукты харчавання абараняе кашалькі нашых грамадзян ад інфляцыйных узрушэнняў.

Даведачна:

Паводле ацэнак Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю Рэспублікі Беларусь, заснаваных на статыстычных даных суседніх дзяржаў, сярэднія рознічныя цэны на прадукты першай неабходнасці ў Польшчы, Літве і Латвіі прыкметна перавышаюць беларускія (у пераліку па курсе Нацыянальнага банка за жнівень 2026 года). У прыватнасці, малако, тварог, сыр, ялавічына, замарожанае рыбнае філе, пшанічны хлеб, мука, рыс, грэчка і макароны абыходзяцца жыхарам гэтых краін у 1,5–2,5 раза даражэй.

Ну і апошняе, што часам аказваецца самым галоўным. Смак, якасць, асалода. Мы ў Беларусі, у адрозненне ад вельмі многіх краін, не адмовіліся ад дзяржаўных стандартаў — ДАСТаў, якія дзейнічаюць яшчэ з савецкіх часоў, і не страцілі іх. Гэтыя стандарты строга гарантуюць натуральнасць, высокую якасць і традыцыйны смак прадукцыі без лішніх дабавак.

І сёння нават сама наяўнасць на ўпакоўцы абазначэння ДАСТ з'яўляецца важкай маркетынгавай перавагай. Гэта можна заўважыць па выбары і перавагах гасцей Беларусі. А на знешніх рынках фраза «Беларускае — значыць якаснае» стала вядомым слоганам і ўстойлівым брэндам, які адлюстроўвае рэпутацыю тавараў, што выпускаюцца ў Рэспубліцы Беларусь.

Сельскагаспадарчая вытворчасць — аснова харчовай бяспекі і сыравінная база для АПК

Аграпрамысловы комплекс — найважнейшая складовая частка эканомікі нашай рэспублікі, якая фарміруе амаль 12% ВУП краіны. Адсюль зразумела, што сельская гаспадарка і перапрацоўчая прамысловасць шмат у чым вызначаюць узровень дабрабыту насельніцтва і забяспечанасць харчаваннем.

Сучасны ўзровень сельскагаспадарчай вытворчасці ў Рэспубліцы Беларусь не ўзнік сам па сабе, не быў нам падораны або завезены. Гэта вынік імклівага росту, пачатак якому быў пакладзены ў надзвычай складаных эканамічных умовах сярэдзіны 1990-х гадоў, прычым стартавыя пазіцыі былі вельмі нізкімі.

Даведачна:

Вось толькі некалькі паказчыкаў, якія характарызуюць рост прадукцыйнасці беларускай сельскай гаспадаркі з 1995 па 2025 год.

Ураджайнасць:

– збожжавых і зернебабовых культур у 1995 годзе складала ўсяго 21,1 ц/га, у 2025 годзе — у 1,8 раза больш;

– агародніны — 135 ц/га (цяпер — у 2,1 раза больш);

– цукровых буракоў — 218 ц/га (цяпер — у 2,5 раза больш).

Валавы збор:

– збожжавых і зернебабовых культур — усяго 5,5 млн т (у 2025 годзе вырабілі ў 1,7 раза больш);

– агародніны — крыху больш за 1 млн т (цяпер — у 2,6 раза больш);

– цукровых буракоў — 1,1 млн т (цяпер — у 5 разоў больш).

У 1995 годзе вырабілі 5,5 млн т малака (у 2025 годзе — у 1,9 раза больш) пры сярэднім удоі на адну карову 2 339 кг (цяпер — у 2,8 раза больш).

За крыху больш чым 30 гадоў — гістарычна кароткі прамежак часу — наша краіна прайшла велізарны шлях ад прадуктовых картак да поўнага самазабеспячэння прадуктамі харчавання. Ужо да 2010 года Беларусь пераадолела крытычную імпартазалежнасць па асноўных прадуктах харчавання, забяспечыўшы ўнутраны рынак за кошт уласнай вытворчасці.

Для такога ўстойлівага і паступальнага развіцця сельскагаспадарчай галіны, якое мы маем сёння, неабходная навукова-вытворчая база. У нас яна ёсць і ў поўнай меры забяспечвае ўнутраны рынак айчыннай тэхнікай, угнаеннямі і інавацыйнымі навуковымі распрацоўкамі.

Даведачна:

Доля айчыннай тэхнікі вырасла з 13% (у 1990-я гады) да больш як 90% сёння. Пры гэтым дзякуючы выпуску энерганасычанай і шыроказахопнай тэхнікі агульны яе парк, у тым ліку трактароў і камбайнаў, скараціўся ў разы, а агульны расход паліва — прыкладна ў 2 разы.

Што ўваходзіць у гэтую «базу»? Айчынная тэхніка, без якой сёння на палях проста няма чаго рабіць. Селекцыйная работа па стварэнні новых сартоў і гібрыдаў сельскагаспадарчых раслін, а таксама пастаўка насення збожжавых і агароднінных культур у гаспадаркі.

Возьмем, напрыклад, краіны Захаду ў Афрыцы. Як яны там дзейнічаюць? Пастаўляюць такое насенне, каб афрыканцам даводзілася штогод закупляць новае, бо расліны, вырашчаныя з пастаўленага насення, не даюць паўнавартаснага насення для наступнага ўраджаю. А гэта, як вы разумееце, сапраўдная кабала — прычым вечная, бо гаворка ідзе пра харчаванне.

Даведачна:

У 2026 годзе на палях рэспублікі вырошчвалася каля 146 сартоў сельскагаспадарчых раслін, створаных у навуковых арганізацыях Нацыянальнай акадэміі навук. Большасць з іх займала больш за 70% пасяўных плошчаў. Найбольш запатрабаваныя ў аграрыяў:

– проса — 100%;

– кармавы ячмень — каля 100%;

– авёс — каля 99%;

– азімае жыта — каля 88%;

– грэчка — каля 82%;

– яравая пшаніца — 81%;

– яравы ячмень — 79%;

– азімае трыцікале — 74%;

– бульба — да 50%.

Створаны асартымент агароднінных культур айчыннай селекцыі. На 2026 год у Дзяржаўны рэестр для прафесійнай агароднінаводчай галіны ўключаны 102 сарты і 37 гібрыдаў па 34 відах агароднінных культур.

У Беларусі ж практычна па кожнай вырошчваемай культуры створана сістэма ўзаемадапаўняльных айчынных сартоў для розных рэгіёнаў рэспублікі, якія адрозніваюцца глебава-кліматычнымі ўмовамі. Гэта дазваляе максімальна выкарыстоўваць генетычны патэнцыял прадукцыйнасці сартоў і гібрыдаў.

У сучаснай жывёлагадоўлі і птушкагадоўлі ўсё гэтак жа: неабходна пастаянная селекцыйна-племянная работа. І далёка хадзіць не трэба. Памятаеце, як у Расіі ў канцы 2023 года раптам пачалі знікаць яйкі, так што нават нам, з Беларусі, давялося дапамагаць? А ўся справа ў селекцыі, развіццё якой на пэўны час спынілі санкцыі, — і вялікія рэгіёны ў суседзяў часова засталіся, як бы трагічна гэта ні гучала, без яек. Потым усё наладзілася, але навошта цярпець такія нязручнасці?

Ну а развіццё жывёлагадоўлі, у сваю чаргу, немагчымае без забеспячэння ветэрынарнага дабрабыту як на кожнай асобнай ферме, так і ў краіне ў цэлым.

Даведачна:

У Дзяржаўным рэестры Беларусі зарэгістравана 2 522 ветэрынарныя прэпараты, з іх 74,6% — айчынныя, у тым ліку 20,2% вакцын і сываратак.

Аднак у птушкагадоўчай і свінагадоўчай галінах доля імпартных ветэрынарных прэпаратаў складае адпаведна 94% і 86%, што ставіць перад беларускімі вучонымі сур'ёзныя даследчыя задачы.

Варта адзначыць значныя поспехі беларускіх вучоных у пераадоленні імпартазалежнасці і стварэнні незалежных тэхналагічных ланцужкоў у вытворчасці прадуктаў харчавання.

Асобным самастойным напрамкам з'яўляецца стварэнне спецыялізаванай прадукцыі для дзіцячага харчавання. Развіваецца сегмент дыетычнага харчавання.

Даведачна:

У краіне сфарміравана развітая нарматыўная прававая база ў галіне арганізацыі харчавання ва ўстановах дашкольнай і школьнай адукацыі, што гарантуе захаванне высокіх стандартаў якасці і бяспекі на ўсіх этапах — ад вытворчасці да падачы на стол.

Упершыню ў краіне створаны тэхналогіі квашання і ферментацыі агародніны і садавіны з дапамогай чыстых культур малочнакіслых бактэрый, электрамембранныя тэхналогіі ачысткі ў цукровай галіне, распрацавана і ўкараняецца арыгінальная паточная тэхналогія шокавай замарозкі садавіны і агародніны, якая захоўвае іх натуральную клетачную структуру, вітаміны і форму, і інш.

Укараненне рапсавага алею ў кандытарскую прамысловасць дазволіла ў 1,5–2 разы зменшыць колькасць шкодных насычаных тлушчаў (напрыклад, маргарыну) ў выпечцы.

У новую пяцігодку развіццё аграпрамысловага комплексу краіны ажыццяўляецца ў рамках Дзяржаўнай праграмы «АПК будучыні».

Даведачна:

Праграма ўключае 10 падпраграм. У ёй вызначаны эканамічна мэтазгодныя аб'ёмы вытворчасці сельскагаспадарчай прадукцыі для забеспячэння патрэб унутранага рынку і эфектыўнага экспарту, а таксама меры па стабілізацыі фінансавага становішча ў галіне.

Напрыклад, у 2030 годзе плануецца выйсці на ўзровень вытворчасці малака ў аб'ёме 10,5 млн т (у 2025 годзе — каля 9,2 млн т), а таксама больш як 2 млн т жывёлы і птушкі ў жывой вазе (у 2025 годзе — каля 1,8 млн т).

Мэта праграмы — стварэнне высокапрадукцыйнай сельскагаспадарчай вытворчасці і прамысловай перапрацоўкі, дастатковых для падтрымання харчовай бяспекі, забеспячэння насельніцтва высакаякаснымі і даступнымі прадуктамі харчавання, а таксама пашырэння экспартнага патэнцыялу.

Даведачна:

Прагназуецца, што за пяцігодку рост вытворчасці прамысловай прадукцыі складзе 15%, у тым ліку за кошт павелічэння вытворчасці малака і малочнай прадукцыі ў пераліку на малако на 14%, з іх цэльнамалочнай прадукцыі — на 15%, сыроў — на 12%; вытворчасці мяса і мясной прадукцыі ў пераліку на мяса — на 5,6%, каўбасных вырабаў — на 7%.

 

Уборачная кампанія 2026 года: бягучыя вынікі і прагноз

Увазе выступоўцаў: у гэтым раздзеле рэкамендуецца прыводзіць актуальную інфармацыю, у тым ліку па адпаведным рэгіёне.

Па стане на пачатак лістапада ў сельскагаспадарчых арганізацыях і сялянскіх (фермерскіх) гаспадарках было намалочана больш за 11 млн т збожжавых з улікам рапсу і кукурузы (рапс убраны цалкам, намалочана 1 517,6 тыс. т насення рапсу).

Даведачна:

Бульбы — другога хлеба — у дзяржаўным сектары назапана больш, чым у 2025 годзе, што павінна забяспечыць бесперабойныя пастаўкі ў гандлёвую сетку да наступнага сезона.

Ураджай грэчкі адпавядае аб'ёмам, сабраным у 2025 годзе, і прыкладна на трэць перавышае гадавыя ўнутраныя патрэбы Беларусі.

Прагнозныя паказчыкі па цукры ў два разы перавышаюць ёмістасць унутранага рынку.

Фактычныя зборы па асноўных пазіцыях «баршчовага набору» сёлета перавышаюць леташнія і дазваляюць гарантавана выканаць дзяржаўны заказ на фарміраванне стабілізацыйных фондаў. Гэтых аб'ёмаў з лішкам дастаткова для бесперабойнага забеспячэння гандлёвых сетак і сацыяльных устаноў (школ, бальніц, дзіцячых садоў) у зімова-вясновы перыяд.

Жывёлагадоўчая галіна цалкам забяспечана якаснай кармавой базай на стойлавы перыяд (работа яшчэ не завершана).

У 2026 годзе нацыянальнай традыцыі правядзення фестываляў-кірмашоў «Дажынкі» споўнілася 30 гадоў. За тры дзесяцігоддзі гэтае свята настолькі трывала ўвайшло ў жыццё краіны, што сёння ўспрымаецца як векавы звычай.

Пра што гэта сведчыць? Пра нязменнасць дзяржаўнага курсу на падтрымку чалавека працы на зямлі, захаванне павагі да хлебаробскіх традыцый, якія спрадвеку аб'ядноўвалі Беларусь.

 

****

 

Падводзячы вынікі, можна адзначыць наступнае: ва ўмовах зменлівага глабальнага рынку і беспрэцэдэнтнага знешняга ціску наша краіна надзейна абараніла свой унутраны харчовы і сельскагаспадарчы рынак і ўпэўнена перайшла ад колькаснага насычэння да новага якаснага этапу развіцця АПК.

Галоўным прыярытэтам (і, як ужо прынята лічыць за мяжой, беларускім брэндам) застаецца якасць. Як справядліва запатрабаваў Кіраўнік дзяржавы А.Р. Лукашэнка (у ходзе рабочай паездкі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па Мінскім раёне 12 кастрычніка 2026 года): «Ні ў якім разе не зніжай якасць. Якасць усё роўна возьме сваё. Людзі хочуць якасны тавар, асабліва прадукты харчавання».

Вынікі сёлетняй уборачнай кампаніі, якая дала больш за 11 млн т агульнага каравая, і прагназаваны рэкордны экспарт у аб'ёме 11 млрд долараў ЗША наглядна сведчаць пра тое, што беларуская мадэль развіцця сельскагаспадарчай галіны цалкам адбылася. Яна не толькі гарантуе поўную незалежнасць ад сусветнай кан'юнктуры, але і забяспечвае высокія сацыяльныя стандарты, цэнавую стабільнасць, даступнасць якасных прадуктаў для здаровага харчавання грамадзян і ўстойлівае развіццё беларускай вёскі.

 

(для работнікаў прадпрыемстваў рэальнага сектара эканомікі)

 

У чэрвені бягучага года нашу краіну наведаў Генеральны дырэктар Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі Аб'яднаных Нацый (далей — ФАО).

Перамовы, якія адбыліся, заклалі аснову для паглыблення супрацоўніцтва ў галіне інавацый, устойлівага развіцця сельскіх тэрыторый і ўмацавання глабальнай харчовай бяспекі да 2030 года.

Візіт не быў шараговай падзеяй. Гэта было не проста наведванне невялікай еўрапейскай краіны з сярэднім узроўнем даходаў насельніцтва, якой нейкім чынам удалося накарміць усіх сваіх жыхароў. Прычым не толькі забяспечыць неабходную колькасць калорый, але і выканаць медыцынскія нормы харчавання (такіх дзяржаў у свеце ўсяго каля 30, але не варта забываць, што частка з іх вырашае гэтую задачу пераважна за кошт імпарту, напрыклад Японія, Вялікабрытанія, Рэспубліка Карэя і дзяржавы Персідскага заліва).

Наадварот, Генеральны дырэктар ФАО меў гонар наведаць краіну з узорным узроўнем харчовай бяспекі і цалкам усведамляў гэта. «Беларусь здольная вырабляць у 10 разоў больш прадуктаў харчавання, чым неабходна для ўнутранага спажывання, і фактычна можа забяспечыць прадуктамі каля 100 млн чалавек. Вы — значны гулец у сферы глабальнай харчовай бяспекі, і ваш вопыт важны як для Еўропы, так і для Глабальнага Поўдня», — падкрэсліў Генеральны дырэктар ФАО. Ён вылучыў тры стратэгічныя ўклады Беларусі ў сусветную сельскую гаспадарку: вытворчасць калійных угнаенняў, патэнцыял у забеспячэнні харчовай бяспекі і збалансаваны падыход да развіцця з клопатам пра навакольнае асяроддзе. Бакі таксама абмеркавалі пытанні ветэрынарнага дабрабыту і падрыхтоўкі кадраў.

Разгледзім выказванні высокапастаўленага замежнага госця ў лічбах.

Так, Беларусь сапраўды займае ўнікальнае месца ў вытворчасці калійных угнаенняў — каля 20% ад сусветнага аб'ёму. Адсутнасць гэтых аб'ёмаў на сусветным рынку з-за санкцый ЕС, безумоўна, істотна і непасрэдна паўплывала на глабальную ўраджайнасць і цэны на прадукты харчавання.

Даведачна:

Беларусь без перабольшання прыкладае велізарныя намаганні для наладжвання новай лагістыкі, і на сённяшні дзень нам удалося амаль цалкам перанакіраваць увесь экспартны паток па новых маршрутах. Разам з тым пакуль гэтыя лагістычныя ланцужкі выбудоўваліся, дзеянні чыноўнікаў ЕС і кіраўнікоў Літвы і Латвіі, якія занялі найбольш жорсткую пазіцыю і заблакіравалі для нас магчымасць працаваць праз свае парты, істотна абмежавалі прапанову і, як вынік, павысілі сусветныя цэны на калійныя ўгнаенні. Ці кампенсаваў ЕС бедным краінам дэфіцыт паставак? Не. Можна сказаць, што еўрапейскія санкцыі ўнеслі свой непасрэдны, трагічны ўклад у сусветную статыстыку смяротнасці ад голаду.

Сапраўды, Беларусь не толькі цалкам забяспечвае сябе прадуктамі харчавання, але і ўваходзіць у лік сусветных лідараў па экспарце малочнай прадукцыі: займае 5-е месца па сметанковым масле, 4-е — па сыры, 3-е — па згушчаным малацэ і сухой малочнай сыроватцы. Акрамя таго, мы займаем 15-е месца ў свеце па экспарце мяса птушкі, ялавічыны і каўбасных вырабаў. Беларусь пастаўляе прадукты харчавання больш чым у 115 краін свету (у 2025 годзе экспарт харчовых тавараў і сельскагаспадарчай сыравіны дасягнуў рэкорднага паказчыка ў 10 млрд долараў ЗША, а па выніках 2026 года прагназуецца яго рост да 11 млрд долараў ЗША).

У цэлым Беларусь забяспечвае сябе прадуктамі харчавання на 96% (за выключэннем трапічнай экзотыкі і марской рыбы). Пры гэтым наша дзяржава гарантуе кожнаму грамадзяніну поўны доступ да базавага набору прадуктаў харчавання незалежна ад узроўню даходаў.

Даведачна:

У свеце ці наўрад знойдзецца паўтара дзясятка развітых краін, здольных адначасова самастойна вырабляць асноўны набор прадуктаў харчавання і гарантаваць насельніцтву іх фінансавую даступнасць.

Напрыклад, значная частка насельніцтва такіх аграрных гігантаў і экспарцёраў харчавання, як Аргенціна, Бразілія, Індыя, пакутуе ад недаядання па фінансавых прычынах.

У гэтай вышэйшай лізе — толькі аграрныя цяжкавагавікі: ЗША, Канада, Аўстралія, Францыя, Казахстан і, вядома, наш ключавы саюзнік — Расія, якая за апошнія гады таксама цалкам забяспечыла свае ўнутраныя патрэбы. Беларусь на роўных уваходзіць у гэты элітны спіс і надзейна абараняе сваіх грамадзян ад любых сусветных узрушэнняў.

Праўда ж, уражвае?

У чым галоўны сакрэт беларускага аграрнага феномена, якога мы самі да канца не разумеем (і ці належным чынам цэнім)? Яго складнікі наступныя.

  1. Апора на чалавека працы — у беларускім вяскоўцы і сёння жывы дух хлебароба.

Вось як пра гэта сказаў Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка: «Калі гаварыць пра менталітэт беларусаў, то ў нас трывала закладзена разуменне таго, што нават калі свет скаланаюць войны і канфлікты, а мяжа паміж здаровым сэнсам і вар'яцтвам асобных людзей, у тым ліку палітыкаў, знікае, нам трэба араць, сеяць і ўбіраць хлеб. Бо і ў ваенны, і ў мірны час людзі хочуць есці. Уборачная кампанія — гэта не толькі своеасаблівы экзамен, не толькі вынік усяго гадавога працоўнага цыкла хлебаробаў, але і цвёрдая гарантыя нашай харчовай бяспекі, а таксама адна з асноў экспартнай валютнай выручкі. Гэта клопат усёй дзяржавы, а не толькі хлебаробаў. Будзем з хлебам — будзем жыць».

  1. Далей — стаўленне да аграрнага сектара як да найважнейшага сацыяльна-эканамічнага падмурка дзяржавы.

Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнка прытрымліваецца нязменнай і праверанай часам пазіцыі ў гэтым пытанні: «Сельскагаспадарчая вытворчасць ужо даўно выйшла за рамкі яе разгляду выключна як часткі эканомікі. Харчаванне — гэта палітыка, і ўнутраная, і знешняя. Таму стаўка на развіты аграрны сектар як на адзін з прыярытэтаў развіцця краіны яшчэ на світанку нашай незалежнасці была правільнай. Цяпер ужо ніхто з гэтым не спрачаецца. Ад стану спраў у аграпрамысловым комплексе шмат у чым залежаць дабрабыт і сацыяльна-палітычная стабільнасць у краіне».

  1. І, нарэшце, комплексны падыход да вырашэння гэтай задачы.

Калі першы аспект — гэта ў пэўнай ступені сфера філасофіі, а другі — стратэгічныя ўстаноўкі, у тым ліку з улікам геапалітычных і геаэканамічных фактараў, то трэці цалкам можна «памацаць рукамі», «разабраць па костачках»: ён абсалютна матэрыяльны і зразумелы нават для абмеркавання на кухні.

Схема паступлення прадуктаў у гандлёвую сетку значна складанейшая, чым простая сувязь «ураджай на полі — магазін — наш стол».

У гэтай сувязі неабходна забяспечыць хлебаробаў усім неабходным, у тым ліку тэхнічным абсталяваннем. У нашай краіне гэтая задача не проста вырашана: 90% неабходнай сельскагаспадарчай тэхнікі вырабляецца ўнутры краіны. Лічба сур'ёзная, асабліва калі ўспомніць, што на пачатак 1990-х гадоў уласная вытворчасць не перавышала 13%. Сімвалам тэхнічнага суверэнітэту ў аграрнай сферы можна назваць уласны збожжаўборачны камбайн, створаны з «нуля».

Распрацоўка і даводка камбайна даваліся нялёгка, але цалкам сябе апраўдалі.

На чарзе — запуск у серыйную вытворчасць 500-моцнага трактара BELARUS-5424.

І сапраўды, хіба не прыгажун?

Даведачна:

На падыходзе айчынны камбінаваны рулонны прэс-падборшчык, распрацаваны на ААТ «Бабруйскаграмаш» па даручэнні Кіраўніка дзяржавы.

На «Амкадоры» праходзіць выпрабаванні самаходны змяшальнік-раздатчык кармоў. Упершыню ў краіне з'явіцца ўласная распрацоўка такой машыны, якая будзе мець больш высокую прадукцыйнасць і лепшую манеўранасць.

Праходзіць выпрабаванні эксперыментальны ўзор сеялкі дакладнага высеву ад «Лідсельмаша», якая дазваляе павысіць прадукцыйнасць працы.

Асобна варта адзначыць працу холдынга «Гарызонт» па стварэнні айчыннага даільнага робата з выкарыстаннем тэхналогій штучнага інтэлекту і многае іншае.

На сельскую гаспадарку працуе не толькі сельскагаспадарчае машынабудаванне, але фактычна ўся прамысловасць у той ці іншай ступені.

Даведачна:

Напрыклад, Беларускі металургічны завод у г. Жлобіне выпускае металакорд, які затым выкарыстоўваецца пры вытворчасці шын у г. Бабруйску на «Белшыне», у тым ліку для трактароў Мінскага трактарнага завода. І такіх тэхналагічных ланцужкоў — тысячы.

Сельская гаспадарка нашай краіны цалкам забяспечана мінеральнымі ўгнаеннямі ўласнай вытворчасці, у тым ліку калійнымі, якія вырабляюцца на базе мясцовых радовішчаў.

Даламітавая мука, без рэгулярнага ўнясення якой ураджайнасць збожжавых культур на кіслых беларускіх глебах знізілася б на 20–30 %, здабываецца з радовішчаў пад г. Віцебскам, запасаў якіх хопіць на сотні гадоў наперад.

Арганічнымі ўгнаеннямі рэгіён з лішкам забяспечвае жывёлагадоўля. Акрамя таго, у Беларусі знаходзяцца адны з найбуйнейшых у Еўропе радовішчаў торфу і сапрапелю.

Сітуацыя з забяспечанасцю ўгнаеннямі ў нашай краіне сапраўды ўнікальная.

Далей — пасяўны матэрыял у раслінаводстве і племянная работа ў жывёлагадоўлі. Калі не паглыбляцца ў падрабязнасці, то Беларусь мае дастатковую навуковую базу, якая дае ўсё больш адчувальныя вынікі на шляху да поўнага суверэнітэту ў гэтым напрамку. Па асобных пазіцыях гэта ўжо дасягнута.

Даведачна:

У гэтай сувязі неабходна разумець, што, напрыклад, многія краіны збіраюць дастатковыя ўраджаі для задавальнення ўнутраных патрэб і экспарту. Пры гэтым насенне цалкам закупляецца за мяжой. Больш за тое, нярэдка гэта гібрыды, якія ў другім пакаленні нельга выкарыстоўваць у якасці насення, паколькі яны нежыццяздольныя. Такім чынам, імпарт насення абарочваецца для дзяржавы поўнай залежнасцю ад транснацыянальных агракарпарацый, якія, кажучы простай мовай, трымаюць сваіх кліентаў «на кароткім павадку».

А вось прыклад з жывёлагадоўлі. Нядаўні «яечны крызіс» у Расіі выявіў галоўную праблему галіны: за высокімі паказчыкамі вытворчасці хаваецца адсутнасць уласнай племянной базы, з-за чаго птушкафабрыкі крытычна залежаць ад імпарту сутачных куранят і генетычнага матэрыялу.

Не варта забываць і пра тэхналогіі перапрацоўкі сельскагаспадарчай сыравіны ў харчовыя прадукты.

Даведачна:

У гэтай сферы сапраўдны суверэнітэт аграпрамысловага комплексу, напрыклад, праяўляецца на глыбокім мікрабіялагічным узроўні, дзе вучоныя Нацыянальнай акадэміі навук захавалі ўнікальны банк айчынных прамысловых штамаў. Уся традыцыйная кісламалочная група прадуктаў — ад знакамітага кефіру на жывых грыбках і кіслага малака да рассыпістага тварагу і нацыянальных клінковых сыроў — выпускаецца выключна на ўласных заквасках, незалежна ад паставак з заходніх лабараторый.

У стратэгічным сектары дзіцячага харчавання такія прадпрыемствы, як «Беллакт», Рагачоўскі МКК і іншыя, з высакаякаснай экалагічна чыстай спецыяльнай сыравіны вырабляюць складаныя па тэхналогіі сухія малочныя сумесі для немаўлят. Такімі тэхналогіямі ў свеце валодае толькі абмежаваная колькасць дзяржаў.

За кожным прадуктам на нашым стале стаіць незалежны біялагічны цыкл і суверэнная навуковая база рэспублікі.

Жорсткія дзяржаўныя ДАСТы гарантуюць, што беларускія мясакамбінаты працуюць выключна на ўласным астуджаным мясе, выпускаючы каўбасы прэміяльнага класа і мясныя далікатэсы без празмернага выкарыстання танных замежных соевых ізалятаў.

Як адзначыў Кіраўнік дзяржавы А. Г. Лукашэнка, адзін чалавек у сельскай гаспадарцы забяспечвае працай ад 7 да 10 чалавек у горадзе. Гэта і харчовая прамысловасць, і гандаль, і грамадскае харчаванне, і машынабудаванне, і навука.

Уся гэтая сістэма ў комплексе стварае суверэнную мадэль АПК Беларусі, якая гарантавана забяспечвае харчовую бяспеку краіны і, у канчатковым выніку, багацце на нашых сталах.

Уборачная кампанія 2026 года праходзіць у штатным рэжыме. Усе патрэбы краіны і экспартныя планы будуць забяспечаны.

Для абароны рынку ў міжсезонны перыяд 2026/2027 года сфарміраваны стабілізацыйныя фонды плодаагародніннай прадукцыі ў аб'ёме 165,5 тыс. т (у тым ліку 59,6 тыс. т бульбы і 27 тыс. т яблыкаў).

На «Дажынках» аграрыі святкавалі з чыстым сумленнем.

 

* * * *

 

У святле вышэйсказанага можна сцвярджаць, што прыезд у нашу краіну Генеральнага дырэктара ФАО не быў шараговым візітам. Высокапастаўлены чыноўнік ААН наведаў краіну, якая сваім асабістым вопытам і дасягненнямі дае надзею палове свету на магчымасць дасягнення харчовай бяспекі ўласнай працай, на магчымасць пазбавіцца ад голаду і недаядання мільёнам жыхароў нашай планеты. У гэтым сэнсе мы можам ганарыцца. Заслужылі.

Аднак мы знутры ведаем і пра вялікую колькасць праблем, якія яшчэ трэба вырашыць у АПК і на вёсцы. Справімся. У 1990-я гады справіліся, а сёння тым больш.

Наш Прэзідэнт глядзіць на сітуацыю ў айчынным АПК выключна прагматычна, нават сурова.

15 кастрычніка 2026 г. падчас паездкі ў Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобласці Кіраўнік дзяржавы сказаў: «Мы сваю сельскую гаспадарку ў цэлым выратавалі. Але трэба рухацца далей».

Прэзідэнт адзначыў, што цяпер у яго графіку шмат пытанняў, звязаных з прамысловасцю, аднак ён надае павышаную ўвагу сельскай гаспадарцы, вызначаючы мэты яе далейшага развіцця. «Таму што чалавеку перш за ўсё трэба паесці…», — падкрэсліў ён.

Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Г. Лукашэнка заявіў, што яшчэ шмат чаго трэба зрабіць, каб вывесці сельскую гаспадарку Беларусі ў цэлым на высокі, годны ўзровень. У гэтым плане ён вызначае гарызонт задач на два дзесяцігоддзі наперад.

 

(для моладзевай аўдыторыі)

 

На першы погляд тэма сённяшняга абмеркавання, бадай, адносіцца да ліку найменш актуальных і цікавых для маладога пакалення. І наўрад ці выклікае асаблівую цікавасць.

Разам з тым давайце паглядзім на яе пад іншым вуглом.

Пачнём з чагосьці вельмі простага і звыклага. Уявіце: вечар, час вячэры. Што зробіць сучасная моладзь (не лічачы тых, хто жыве з бацькамі на ўсім гатовым)? Адкрые смартфон і ўсяго ў пару націсканняў у дадатку замовіць гарачую піцу з цягучым сырам або сакавіты бургер з хрумсткім беконам, якія праз 30 хвілін прывязе кур'ер. Здавалася б, усё лёгка і проста. Для вас гэта звычайная магія XXI стагоддзя. І большасці маладых людзей здаецца, што ежа з'яўляецца ў дадатку або, у крайнім выпадку, «нараджаецца» проста на паліцы супермаркета.

Аднак давайце на секунду здымем гэты лічбавы фільтр.

Кожны інгрэдыент вашага любімага фастфуду — гэта не радкі праграмнага кода. Хрумсткая булачка для бургера — гэта тоны пшаніцы. Сакавітая катлета або хрумсткі бекон — гэта тысячы галоў свіней на свінагадоўчым комплексе. Сыр у піцы — гэта мільёны літраў малака, якое трэба атрымаць і перапрацаваць. І за ўсім гэтым стаіць каласальная, надзвычай цяжкая, кругласутачная праца людзей, якіх вы рэдка бачыце ў стужцы TikTok, — працаўнікоў вёскі.

Мала хто з вас уяўляе, што такое праца ў сельскай гаспадарцы сёння. Гэта работа, у якой няма кнопкі «паставіць на паўзу». Карове не растлумачыш, што сёння нядзеля: яе трэба карміць і даіць строга па графіку. А камбайнер у разгар жніва ніколі не адправіцца ў адпачынак, бо працуе ў полі па 14–16 гадзін у суткі, калі нават кандыцыянер з цяжкасцю спраўляецца са спякотай у кабіне, а пыл стаіць слупам. Гэта праца ў рэжыме 24/7 пад адкрытым небам, дзе правілы гульні дыктуе надвор'е, а не чалавек. Калі пойдзе град або наступіць засуха — пад пагрозай апынецца праца цэлага года.

І сёння наша краіна практычна цалкам забяспечвае сябе ўласнай харчовай прадукцыяй, нягледзячы на тое, што сусветны рынак перажывае ўзрушэнні, цэны растуць, а ў некаторых краінах прадукты становяцца дэфіцытам. Гэты факт мы часта (асабліва моладзь) успрымаем як належнае.

Даведачна:

Паводле даных Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі Аб'яднаных Нацый (ФАО), 266 млн чалавек у 47 краінах знаходзяцца ў сітуацыі вострага голаду, сотні мільёнаў людзей пакутуюць ад хранічнага недаядання.

Мяркуецца, што да 2030 года колькасць людзей, якія сутыкнуліся з голадам, можа павялічыцца да 520 млн з-за канфлікту на Блізкім Усходзе. Да пачатку крызісу гэты паказчык ацэньваўся ў 503 млн чалавек.

Пры прагназаванні не ўлічваліся іншыя патэнцыйныя неспрыяльныя фактары, такія як экстрэмальныя пагодныя з'явы, якія могуць пагоршыць сітуацыю, рост цэн на энерганосьбіты і ўгнаенні і інш.

Пры гэтым мы не проста не галадаем — мы забяспечваем сябе малаком, мясам, збожжам са значным запасам і кормім яшчэ дзясяткі краін свету. Толькі ўдумайцеся: узровень забяспечанасці Рэспублікі Беларусь малаком і малочнымі прадуктамі складае каля 300 %, мясам і мясапрадуктамі — каля 140 %, яйкамі — больш за 130 %, агароднінай і бульбай — больш за 101 %. Каб было зразумела: калі гавораць, што ўзровень забяспечанасці Рэспублікі Беларусь малаком і малочнымі прадуктамі складае каля 300 %, гэта азначае, што краіна вырабляе ў тры разы больш малочнай прадукцыі, чым могуць спажыць усе яе жыхары разам узятыя. Гэта паказчык велізарнага запасу трываласці. Краіна не проста цалкам незалежная ад імпартнага малака, але і забяспечвае ім мільёны людзей за межамі Беларусі.

І гэта не шчаслівая выпадковасць, а вынік той самай карпатлівай, фізічна цяжкай, але неверагодна высакароднай працы беларускіх аграрыяў. Дзякуючы ім харчовая бяспека нашай краіны — не абстрактны тэрмін з падручніка па эканоміцы, а рэальнае, сытае жыццё кожнага з нас.

Сёння мы тут, каб разабрацца: як працуе аграпрамысловы комплекс, чаму аграном сёння — гэта топ-менеджар жывой прыроды і чаму ад людзей, якія працуюць у полі, залежыць наша з вамі будучыня?

У Беларусі прытрымліваюцца простага, але мудрага прынцыпу: абапірацца на ўласную вытворчасць. Гэта дазваляе незалежна ад «капрызаў» знешняй кан'юнктуры гарантаваць забеспячэнне ўласнага насельніцтва ўсім неабходным.

Як вы ўжо зразумелі, аб'ёмы вытворчасці па шэрагу пазіцый значна перавышаюць унутраныя патрэбы. Гэта дазволіла Беларусі ўвайсці ў лік вядучых сусветных экспарцёраў харчовай прадукцыі.

Так, напрыклад, наша краіна ўваходзіць у топ-5 пастаўшчыкоў малочнай прадукцыі, топ-15 экспарцёраў мяса птушкі, ялавічыны і каўбасных вырабаў, ажыццяўляе пастаўкі харчовай прадукцыі больш чым у 115 краін свету.

Пры гэтым сістэма забеспячэння нацыянальнай харчовай бяспекі пабудавана такім чынам, што ўласны спажывец заўсёды мае абсалютны прыярытэт.

Даведачна:

Спажыванне асноўных прадуктаў харчавання насельніцтвам Рэспублікі Беларусь расце. У сярэднім за год на аднаго беларуса прыпадае 103 кг мяса, 247 кг малака, 91 кг садавіны і ягад, 180 кг агародніны, 159 кг бульбы, 278 штук яек. Гэта высокі ўзровень харчавання, які цалкам выключае верагоднасць недаядання або голаду сярод насельніцтва.

Папулярнасці беларускіх прадуктаў на замежных рынках спрыяе тое, што яны вырабляюцца ў адпаведнасці са строгімі дзяржаўнымі стандартамі (ДАСТамі), якія гарантуюць натуральнасць і высокую якасць. Таму выраз «беларускае — значыць якаснае» — гэта не проста рэкламны слоган, а ўстойлівы брэнд, які сёння актыўна падтрымліваецца на ўзроўні дзяржаўнай палітыкі. Прадукцыя (асабліва харчовая і прамысловая) праходзіць найстрогі санітарны і тэхналагічны кантроль. Пры вытворчасці харчовых прадуктаў выкарыстанне штучных дабавак і заменнікаў зведзена да мінімуму.

На сённяшні дзень дасягнуты ўзровень харчавання насельніцтва рэспублікі адпавядае самым высокім міжнародным стандартам. Так, паводле ацэнак ФАО, энергетычная каштоўнасць рацыёну харчавання насельніцтва Беларусі забяспечана на 138 % ад нарматыўнай патрэбнасці. Гэта адзін з самых высокіх паказчыкаў даступнасці харчавання ў свеце. У параўнанні з узроўнем 2005 года гэты паказчык вырас на 24 пункты. Здаровае харчаванне фінансава даступнае для 99 % жыхароў Рэспублікі Беларусь.

Беларусь у гэтым плане — сапраўды моцная краіна. Мы не проста цалкам забяспечваем сябе асноўнымі прадуктамі харчавання, але і гарантуем уласную харчовую бяспеку, а таксама забяспечваем іншыя краіны. І, як паказвае практыка, быць аграрнай краінай сёння — гэта не прыкмета адсталасці, а, наадварот, сілы. Гэта велізарная перавага і наша галоўная апора. Менавіта таму Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь А. Г. Лукашэнка заўсёды надае павышаную ўвагу сферы сельскай гаспадаркі, ставячы за мэту далейшае развіццё гэтага напрамку.

У цяперашні час трэба вырашыць сур'ёзныя задачы, каб вывесці аграпрамысловы комплекс на наступны ўзровень развіцця. Іх Кіраўнік дзяржавы абазначыў у сваім выступленні з Пасланнем беларускаму народу і Нацыянальнаму сходу Рэспублікі Беларусь на другім пасяджэнні VII Усебеларускага народнага сходу. «Пара кардынальна мадэрнізаваць галіну, пераходзіць на прынцыпы лічбавай сельскай гаспадаркі з маштабным укараненнем тэхналогій дакладнага земляробства. Таму не менш як 40 працэнтам арганізацый галіны да канца пяцігодкі неабходна асвоіць і ўкараніць гэтую платформу ў сваіх гаспадарках. А вось што трэба зрабіць у кожнай сельскагаспадарчай арганізацыі, дык гэта наладзіць цэнтралізаванае матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне і дыспетчарызацыю ўсёй работы з кантролем усіх працэсаў — ад поля да фермы», — падкрэсліў ён.

А гэта значыць, што сельская гаспадарка — галіна будучыні. Так, напрыклад, у бягучай пяцігодцы адны тэхналогіі ўжо прайшлі апрабацыю, а іншыя яшчэ толькі будуць укараняцца. Як гэта будзе адбывацца і якой стане сельскагаспадарчая галіна, шмат у чым залежыць ужо ад вас — маладога пакалення.

Напэўна, у большасці з вас пры словах «сельская гаспадарка» ўзнікае карціна: зламаны трактар, бясконцая гразь і цяжкая ручная праца.

Аднак гэта глыбокае памылковае ўяўленне.

Сучасная сельская гаспадарка ў Беларусі — гэта беспілотнікі для маніторынгу палёў, камбайны з клімат-кантролем і бартавымі камп'ютарамі, аўтапілоты з GPS-навігацыяй і аўтаматызаваныя даільныя робаты на фермах... Праўда, пакуль так не ўсюды, але гэта толькі пытанне часу.

Так, больш за 86 % збожжаўборачнай тэхнікі на беларускіх палетках — машыны айчыннай вытворчасці («Гомсельмаш»). Укараненне новых тэхналогій дазваляе аснашчаць сучасныя камбайны бартавымі камп'ютарамі з сэнсарнымі экранамі, якія робяць працу камбайнера максімальна эфектыўнай, дапамагаюць кіраваць працай камбайна і ў рэжыме рэальнага часу сачыць за станам і функцыянальнымі асаблівасцямі яго вузлоў, кантраляваць рабочыя органы, рухавік, трансмісію, выкананне рабочых і сэрвісных аперацый, а таксама паведамляюць пра ўзнікненне аварыйных сітуацый. Акрамя таго, для зручнасці працы механізатара ў кабіне ўстаноўлена сістэма відэаназірання, якая забяспечвае агляд усіх цяжкадаступных зон і дазваляе сачыць за працэсамі, не выходзячы з кабіны. Для работы механізатара створаны камфортныя ўмовы: прадугледжаны сістэмы падтрымання мікраклімату і дакладнага кіравання.

Актыўная работа вядзецца па пашырэнні лінейкі аўтаномнай сельскагаспадарчай тэхнікі.

Напрыклад, Мінскі трактарны завод (МТЗ) сумесна з Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі (НАН Беларусі) стварыў першы айчынны беспілотны трактар BELARUS A3523i. Гэты інавацыйны ўзор стаў важным крокам у развіцці дакладнага земляробства і айчыннага машынабудавання. Яго магутнасць складае 350 конскіх сіл, ён можа працаваць у рэжыме 24/7, а кіраванне ажыццяўляецца з дапамогай спадарожнікавай навігацыі. Такая тэхніка дазваляе ў разы павысіць прадукцыйнасць працы. Даследчы ўзор беспілотнага трактара праходзіць серыю выпрабаванняў ва ўмовах рэальнай эксплуатацыі ў полі.

Паралельна з выпрабаваннямі цалкам аўтаномнага робата МТЗ пашырае лінейку трактароў з убудаванымі сістэмамі аўтаматычнага кіравання і аўтапілотам. Напрыклад, найноўшы звышмагутны трактар BELARUS-5425 магутнасцю 542 к. с., які актыўна выпрабоўваецца на палях Мінскай вобласці. Паводле разлікаў інжынераў, нават частковая аўтаматызацыя дазваляе гаспадаркам павысіць ураджайнасць на 15–25 % дзякуючы максімальна дакладным праходам тэхнікі.

Акрамя таго, у беларускім аграпрамысловым комплексе актыўна выкарыстоўваюцца сумежныя лічбавыя тэхналогіі — сістэмы аўтапілатавання з выкарыстаннем GPS, спадарожнікавы маніторынг і аградроны (беспілотныя лятальныя апараты для маніторынгу палёў і апрацоўкі раслін), якія масава ўкараняюцца яшчэ з 2021 года.

У цяперашні час у Брэсцкай вобласці сумесна з кітайскімі партнёрамі рэалізуецца найбуйнейшы праект: запускаюцца «разумныя цяпліцы» пятага пакалення, дзе кіраванне ўсімі працэсамі ажыццяўляецца з дапамогай штучнага інтэлекту (ШІ).

Даведачна:

Мяркуецца, што ШІ будзе кругласутачна кантраляваць усе неабходныя для раслін параметры: тэмпературу, асвятленне, падачу пажыўных рэчываў. Такі ўсебаковы кантроль дазволіць павялічыць ураджайнасць як мінімум на 50 % у параўнанні са звычайнымі гаспадаркамі. Аднак гэта не толькі большы аб'ём агародніны, але і зніжэнне яе сабекошту. Важна, што новая тэхналогія дапаможа вырашыць праблему недахопу свежай мясцовай прадукцыі ў міжсезонны перыяд.

Першую «суперцяпліцу» плануецца запусціць ужо ў 2026 годзе.

У Беларусі актыўна выкарыстоўваюцца аўтаматызаваныя даільныя робаты. Прычым наша краіна стала адной з перадавых у СНД па ўкараненні такіх тэхналогій у жывёлагадоўлі.

На беларускіх малочнатаварных фермах робаты працуюць ужо не першы год, а цяпер актыўна вядзецца распрацоўка цалкам айчыннага аналага. Стварэннем айчыннай рабатызаванай даільнай устаноўкі займаюцца спецыялісты холдынга «Гарызонт» сумесна з вучонымі НАН Беларусі, якія спецыялізуюцца на механізацыі сельскай гаспадаркі. Распрацоўка павінна цалкам задаволіць патрэбы беларускіх гаспадарак у аўтаматызацыі працэсу даення без залежнасці ад заходніх камплектуючых і праграмнага забеспячэння.

Разам з тым, якой бы магутнай і сучаснай ні была тэхніка, без чалавечай увагі і працы ніводны, нават самы разумны, камбайн не забяспечыць рэкордных вынікаў. Ні самая сучасная тэхніка, ні перадавыя тэхналогіі, ні якаснае насенне не дадуць жаданага выніку, калі няма людзей, гатовых укладваць у зямлю свае веды, сілы і душу. Менавіта таму выказванне «кадры вырашаюць усё» зусім не страціла сваёй актуальнасці з савецкіх часоў.

А ў сельскай гаспадарцы чалавечы фактар адыгрывае вырашальную ролю па некалькіх прычынах.

Па-першае, сучасны аграпрамысловы комплекс, як вы разумееце, — гэта высокатэхналагічная галіна. Сёння запатрабаваны спецыялісты, якія ўмеюць працаваць з лічбавымі картамі палёў, беспілотнікамі, аўтаматызаванымі сістэмамі паліву і складанымі жывёлагадоўчымі комплексамі.

Па-другое, праца на зямлі залежыць ад капрызаў прыроды. Яна патрабуе гнуткасці, умення хутка прымаць рашэнні ў крытычных сітуацыях (напрыклад, падчас уборачнай кампаніі або замаразкаў) і шчырай любові да сваёй прафесіі.

Па-трэцяе, спалучэнне маладой энергіі, адкрытасці да інавацый і мудрасці вопытных настаўнікаў дазваляе беларускім гаспадаркам стабільна і эфектыўна развівацца.

Аграпрамысловы комплекс — гэта сучасная і тэхналагічная сфера, якая актыўна развіваецца дзякуючы ўкараненню лічбавых рашэнняў, рабатызацыі, спадарожнікавай аналітыкі і сучасных тэхналогій перапрацоўкі. Гэта стабільны сектар эканомікі, які гарантуе доўгатэрміновы попыт на кваліфікаваныя кадры.

Безумоўна, сучасны свет змяняецца вельмі хутка. Заўтра штучны інтэлект можа замяніць капірайтараў, праграмістаў пачатковага ўзроўню, дызайнераў, бухгалтараў... Але ён яшчэ не хутка зможа замяніць (і ці зможа ўвогуле?) тых, хто вырошчвае хлеб, вырабляе малако і стварае рэальны прадукт. Тым больш што попыт на ежу — і якасную ежу — у свеце толькі расце.

Добрыя спецыялісты — аграномы новага пакалення, аграінжынеры, генетыкі і інш. — сёння на вагу золата. Кампаніі гатовы прапаноўваць высокія заробкі, забяспечваць жыллём і аплачваць навучанне, каб прыцягнуць таленавітыя кадры. Гэта ваш шанец пабудаваць паспяховую кар'еру і хутка дасягнуць прафесійных вышынь.

Акрамя таго, дзяржава актыўна падтрымлівае маладых спецыялістаў: прадастаўляе магчымасць атрымаць ільготныя крэдыты на набыццё жылля ў сельскай мясцовасці пад мінімальны працэнт, гранты на адкрыццё ўласнай справы і грашовыя выплаты пры працаўладкаванні. Гэта магчымасць жыць у экалагічна чыстым месцы і карыстацца ўсімі выгодамі гарадскога камфорту. І пакуль нехта штурмуе перапоўненыя і шэрыя офісы, вы можаце стаць лідарамі ў галіне, якая корміць увесь свет.

Ваша энергія, свежыя ідэі і амбіцыі заўсёды будуць запатрабаваны ў гэтай сферы. Не бойцеся быць першымі! Прыходзьце працаваць у сельскагаспадарчую галіну і стварайце будучыню сваімі рукамі!